Paano nga ba magpalaki ng batang matalino?

Bakit nga ba may mga batang matalino ngunit mababa ang grades? Basahin dito kung ano nga ba ang multiple intelligences at kung mapatalino ang iyong anak.

Paano nga ba magpalaki ng batang matalino at bibo? Ano ang pwedeng gawin para maging matalino ang anak mo?

Multiple Intelligence

Kapag sinabing matalino, ang tradisyonal na ibig sabihin ay ipinanganak kang may taglay na “uniform cognitive potential." Kasama dito ang kakayahang magpaliwanag, magbigay ng logical reasoning, mag-isip ng solusyon sa problema, at makaintindi at makapagpaliwanag din ng komplikadong mga ideas—nang hindi nahihirapan.

Dito nakabase ang tinatawag na IQ o intelligence quotient. Noong 1983, isang mas malawak pagtingin sa “intelligence” ang iminungkahi ni Howard Gardner, isang propesor at psychologist sa Harvard University, sa kaniyang librong Frames of Mind: The Theory of Multiple Intelligences. Sa librong ito, binago ni Gardner ang pagtingin ng mga tao sa talino at pagsukat nito, at naging challenge ito sa mga tradisyonal na paniniwala sa larangan ng educasyon at cognitive science.

Ayon kay Gardner, lahat tayo ay may iba’t ibang talino o “intelligence.” Mayrong 9 na uri talino, at hindi ito ‘yong alam ng karamihan na talino sa pagkabisa ng nasa libro, o galing sa pagsagot ng mga exams, na nasusukat sa academic skills lang.

Paliwanag ni Feny delos Angeles-Bautista, child development expert at School Director ng Community of Learners School for Children, at siya ring nag-pioneer ng Multiple Intelligences (MI) sa curriculum sa Pilipinas, nag-research si Gardner at tahasang nag-aral, kasama na ang pakikipanayam sa daan-daang tao bago tuluyang sumulat ng kongklusyon niya na tinawag niyang MI theory.

Ano ang MI?

“According to Gardner, intelligence includes the potential for finding or creating solutions for
problems, which involves gathering new knowledge,” paliwanag ni Teacher Feny. Ang 9 na intelligences ay nakikita sa iba’t ibang area ng ating utak, at gumagana ng mag-isa o magkakasama.

Dagdag pa niya, mungkahi ni Gardner na lahat ng tao ay may taglay na 9 na intelligences na ito, pero iba-iba nga lang ang degree. Mayrong mga taong mas magaling o mas nangingibabaw ang isang talino, pero mayron pa ring ibang talino at may kakayahan na ma-develop pa ang mga ito. May nangingibabaw ang galing sa Math, halimbawa, pero magaling rin naman sa Languages, sa Kinesthetic, at iba pa, pero hindi nga lang napapansin, at hindi rin nasasanay nang husto.

9 Intelligences: Ang pagkatuto sa 9 na iba’t ibang paraan

Paano nga ba matutulungan ng mga magulang na madiskubre at mahinang ang talino ng bata? Paano rin ba matutulungan ang bata na mas maintindihan at makilala ang sarili niyang talino at strengths sa iba’t ibang larangan? Mas magiging madali kung maiintindihan din ng magulang ang mga major characteristics ng bawat uri ng intelligence.

Isa sa pinakamahalagang itinuturo ng MI theory ay ang pagbibigay sa mga mag-aaral, bata man o matanda, ng 9 na “pathways to learning”. Kung nahihirapan ang teacher at magulang na maturuan ang bata sa pamamagitan ng tradisyonal o nakagisnan nang pamamaraan sa eskwela, ang MI theory ang isang makabagong paraan para maituro ang paksa o lesson, nang mas maiintindihan niya—at mas tatatak sa utak niya.

1. Art Smart (Visual-SpatialIntelligence)

Ang mga batang natututo sa pamamagitan ng mga larawan at visual aids, at magaling na kumilala at tumingin sa spatial characteristics, o mag-isip base sa physical space. Natututo sila sa pamamagitan ng “pagtingin” sa isang bagay o kadalasan ay larawan, para mas maintindihan nila. Ang mga“art smart kids” ay mas interesadong mag-aral kung may charts, graphs, maps, tables, illustrations, videos, art, puzzles, at props at costumes. Mahilig silang mag-drawing, magpinta at nakakakita ng mga patterns nang mas mabilis kaysa iba.

Ilang potential career choices: architect, artist, engineer, graphic designer, film director, sculptor

2. Word Smart (Linguistic-VerbalIntelligence)

Kapag naman magaling sa pagsasalita, pagsulat, pagbasa, at pakikinig, may talinong linguistic-verbal ang bata. Mahusay siya sa paggamit ng salita, at malawak din ang bokabularyo dahil nga mahilig magbasa. Magaling ang memory at tumatatak ang impormasyon sa utak. Naibabahagi nila ang kaalaman at nararamdaman sa pamamagitan nang pasalita o pasulat. “Sila yung mga successful sa traditional classrooms, because their intelligence lends itself to traditional teaching,” paliwanag ni Teacher Feny.

Ilang potential career choices: writer, journalist, teacher, lawyer, editor, news anchor, scriptwriter

3. Number Smart (Logical-MathematicalIntelligence)

Sila yung magagaling sa reasoning at problem solving, at mahusay sa anumang may kinalaman sa numbers at patterns. “Sila yung mga bata naman na tipikal ding magaling sa traditional classrooms, kasi ang pagtuturo ay logically sequenced,” dagdag ni Teacher Feny. Konseptuwal at abstract sila mag-isip, at mahilig sila sa mga eksperimento, puzzles, at mga malalalim na katanungan at paghihinuha. Natututo sila sa pamamagitan ng logic games, investigations, at mysteries.

Ilang potential career choices: scientist, mathematician, computer programmer,
engineer, accountant

4. Body Smart (Bodily-KinestheticIntelligence)

Ang mga batang kadalasang nababansagang malilikot, dahil katawan ang gamit nila sa pagkatututo, kaya’t di mapakali. Natututo sila sa pamamagitangn ng paggalaw, pisikal at aktibong paglalaro, hands-on tasks, at magaling ang physical coordination at bodily control nila. Halimbawa sa math, sila yung mas nakakapagbilang gamit ang mga daliri, o mga counters o tokens. Sa traditional classrooms, sila yung mga batang palaging nasasabihan na umupo, kasi nga ay hindi mapakali at kadalasan ay “overly active”, paliwanag ni Teacher Feny. Naaalala nila ang konsepto sa pamamagitan ng paggalaw at paggawa, at hindi sa pakikinig at pagbabasa lamang.

Ilang potential career choices: surgeon, mechanic, dancer, actor, athlete, performing
artist

5. Music Smart (MusicalIntelligence)

Sila yung mga henyo sa musika, at natututo sa pamamagitan ng kanta, patterns, rhythms, sounds, instruments at musical expression. Marunong silang makakilala at maka-appreciate ng musika at kadalasan magaling sa musical composition at performance tulad ng sayaw. Sila ang mga batang karaniwang hindi napapansin sa isang tradisyonal na classroom. Sensitibo sila sa rhythm at sound sa paligid nila. Madalas, sila ang mga batang mas nakakapag-aral kapag may musika na tumutugtog sa background. Matututo sila kung isasalin sa musika ang mga aralin, o ituturo ang lessons ng may rhythm, o mga tools tulad ng musical instruments, music, radio, stereo, CD-ROM, at multimedia.

Ilang potential career choices: musician, composer, singer, music teacher, conductor

6. People Smart (InterpersonalIntelligence)

May mga bata namang natututo sa pamamahitan ng interaction at pakikisalamuha sa tao. Ginagamit niya ang positibong relasyon sa mga tao para maintindihan ang mga bagay-bagay. Sila yung mga batang outgoing at magaling makipag-usap sa iba’t ibang uri ng tao, at mahusay sa verbal at nonverbal communication. Sila yung makikita mong nangunguna kapag group work, at nababansagang “madaldal” dahil palaging may kausap at nakikipag-usap. Magaling ang pang-unawa niya at paraan ng pakikipag-kapwa, palakaibigan, may empathy para sa ibam at may “street smarts”.

Ilang potential career choices: counselor, psychologist, philosopher, sales executive, politician

7. Self Smart (IntrapersonalIntelligence)

Sila yung mga mahiyain at iwas sa pakikipag-usap sa tao, o bihira (kundi ayaw) makisalamuha sa iba. Mas magaling sila sa self-reflection dahil magaling kumilala sa sarili, sa mga nararamdaman niya, pati nagpapahalaga sa values at emosyonal na bagay. Sila ay “intuitive”, ika nga, at nakakaya niyang i-analyze ang sariling strengths at kahinaan. Minsan nababansagang “daydreamers”. Magaling siya sa pag-unawa ng sariling interes at goals. Mayron silang wisdom, intuition at motivation, pati strong will, confidence at opinyon. Natututo sila sa pamamagitan ng independent study o pag-aaral ng sa sarili, at
introspection. Sila ang pinaka-independent sa lahat ng mga learners.

Ilang potential career choices: writer, philosopher, theorist, scientist

8. Nature Smart (NaturalisticIntelligence)

Ang mga batang mahilig sa nature at environment. Mahilig silang maglaro sa labas, mag-explore at makadiskubre ng iba’t ibang bagay sa kapaligiran, at magiliw sa mga hayop at halaman, at anumang gawaing panlabas. Excited sila kapag field trip at camping at kapag may gagawing exploration sa labas ng classroom ang klase. Ang talinong ito ay idinagdag sa unang 7 intelligences noong 1999 lamang.

Ilang potential career choices: biologist, conservationist, gardener, farmer

9. Existentialist Intelligence

Ang mga batang highly introspective at sensitibo at may kakayahang mag-isip nang malalim, at magtanong ng mga profound at makabuluhang tanong tungkol sa human existence, ay tinatawag na existentialist-smart. Mahilig silang mapag-isa kapag nag-aaral, at independent din. “They learn in the context of where humankind stands in the ‘big picture’ of existence,” paliwanag ni Teacher Feny. Sila ang mahilig magtanong ng “Bakit nga ba tayo nandito?” at “Ano ang purpose natin sa buhay?” o di kaya ay “Ano ang purpose ko sa buhay?” Ang intelligence na ito ay nasasaloob sa discipline ng philosophy, at ang pinakabagong dagdag na intelligence sa MI theory.

Ilang potential career choices: philosopher, psychologist, human resource worker, psychiatrist, theorist, social worker, motivational speaker

MI sa mga eskwelahan

Marami nang mga eskwelahan ngayon ang may kaalaman na tungkol sa MI theory ni Gardner, at nagsisimula nang ibagay ang kanilang curriculum at teaching approach sa pilosopiyang ito. Si Teacher Feny ay naniniwalang ang MI ng bawat bata ay maaaring alagaan at pagyamanin, at tuluyang mapaigting, o di kaya naman ay di pansinin at mapahina nang tuluyan—sa mga eskwelahan, sa bahay, sa mga bata at matanda. Ito ay naka-depende sa mga matatandang nakakasama at nagtuturo sa mga bata.

“The curriculum and programs can be designed in ways that are supportive of and responsive to children's multiple intelligences. Children's diverse learning styles, abilities as well as special needs are best supported in truly inclusive school settings and homes where parents understand and nurture kids’ multiple intelligences."

(Ang curriculum at programa ay maaaring iayon sa pamamaraan na sumusuporta at tumutugon sa multiple intelligences ng isang bata. Ang iba’t ibang paraan ng pagkatuto, kakayahan at pati na special needs ay tuluyang masusuportahan sa mga paaralan at tahanan na inclusive, kung saan ang mga magulang at kaanak ay naiintindihan at pinapayabong ang multiple intelligences ng bata.)

Paliwanag ni Teacher Feny, na isa sa mga unang gumamit ng MI theory sa curriculum at approach sa Community of Learners School for Children s San Juan.

Isipin lang ang walang hangganang posibilidad at di mabibilang na pagkakataon para sa bata, kung matututunan lang natin na madiskubre at magamit ang angking talino ng ating anak, nang maaga pa. Magiging mas masigasig ang bata sa pag-aaral at pagpasok sa eskwela, dahil hindi lang naka-focus sa word smarts at rote learning para sa number smarts ang mga leksiyon, kundi natututo sila sa iba’t ibang paraan tulad ng laro at paggalaw.

References:
Gardner, H. (1983) Frames of Mind: The Theory of Multiple Intelligences. New York: Basic
Books.
Gardner, H. (2004). A Multiplicity of Intelligences.
http://www.howardgardner.com/Papers/documents/T-101%20A%20Multiplicity%20REVISED.pdf
Gardner, H. (2001). The Three Faces of Intelligence.
http://www.howardgardner.com/Papers/documents/T-101%20A%20Multiplicity%20REVISED.pdf

Resource:
Feny delos-Angeles Bautista, School Director, Community of Learners School for Children