C-Section 101: Mga importanteng kaalaman

Share this article with other moms

Alamin ang lahat tungkol sa pamamaraan ng panganganak na tinatawag na Cesarean o C-section

Dalawampu’t isang taong gulang, at nasa ika-24 na oras na ng labor. Binasa at inaral ko lahat ng dapat tungkol sa panganganak ng normal, dahil gusto kong maranasan at maipanganak ang panaganay ko sa natural na pamamaraan. Tradisyon at pinansiyal ang dahilan ko—bata ako at idealistic, kaya’t gusto kong mapagdaanan ang lahat ng nabasa ko at napanood nuon sa mga pelikula tungkol sa panganganak; at pinansiyal na rin dahil alam ko lang na mas mahal ang C-section dahil may operasyon pa ito.

Nguni’t walang nangyayari. Nakita ko na ang pagsikat, paglubog, at pagsikat muli ng araw, pero 'di pa rin lumalabas ang baby ko. Pagod, hirap, at frustrated na ko, dahil hindi rin ako marunong umire at nararamdaman kong nag-aalala na rin ang mga doktor at nurse sa paligid ko. Hanggang sa lapitan na ako ng aking OB-Gynecologist para sabihing, kailangan na akong dalhin sa OR (operating room) para hiwain at mailabas ang baby. Delikado na daw ang aking kondisyon, at inaalala na nila ang kalagayan ng bata.

Sa puntong ito, ang nasabi ko na lang, "Sige na, kahit ano na. Gusto ko nang manganak." Sabik na akong makita ang unang anak ko, ngunit napapalitan na ng pagod, takot, at sakit ang excitement.

Agad akong inilipat sa O.R., kung saan lahat ay nakahanda na. Gising na gising pa ko noon. Lahat ng hakbang ay pinapaliwanag ng doktor. Ipinakilala ang anesthesiologist, ipinakkita ang karayom na ituturok sa akin, dahil kailangan na daw akong makatulog. Ramdam ko pa ang lahat, dinig ko pa ang lahat. Hindi ako lubos na tulog o walang malay, pero wala akong nararamdaman. Ilang oras pagkalipas, narinig ko na ang iyak ng sanggol at lahat sa OR ay nagsigawan ng “It’s a boy!”

Tuwang tuwa ang lahat. Gising pa ako, pero tinapik nila ako at sinabing “Mommy, ito na ang baby mo. Sususo siya sa yo at ipapatong namin sa dibdib mo.”

Pagkatapos ng napakasayang unang pagkakakilala namin ng aking panganay, saka ako nakatulog, at hindi na ako nagising hanggang pagkalipas ng ilang oras.

Lahat ng nangyari ay naipaliwanag lamang sa akin ng OB-Gyne ko nang magkamalay na ko, pagkagaling sa Recovery Room. Tatlong cord-coil ang dahilan kaya’t kinailangan akong hiwain at manganak via Caesarean Section o CS. Ano yon? tanong ng asawa ko. Ako, alam ko ang sagot. Nang manganak ang ate ko sa una rin niyang anak, nangyari din ito, pero isa lamang ang cord-coil. Nakapalupot sa leeg, braso at binti ng sanggol ang umbilical cord—3 cord-coil—kaya’t hindi ito bumababa at hindi mahila ng doktor palabas sa pamamagitan ng vaginal birth o normal delivery.

Ano ang C-section?

Ang Cesarean section (C-section) ay isang surgery para maipanganak ang isang sanggol. Imbis na sa puwerta ito ilalabas, kakailanganing sumailalim sa isang operasyon ang ina at mailabas ang bata mula sa hiwa sa abdomen. Marami sa C-section delivery ngayon ay planado na, katulad ng dalawang sumunod na panganganak ko. Ngunit mayroon pa rin ng katulad sa unang panganganak ko na hindi inaasahan at sanhi ng mga komplikasyon.

Ilang dahilan desisyon na manganak ng CS ay:

  • Problemang pangkalusugan ng ina o ng bata, katuad ng placenta previa; kung may diabetes ang ina; kung may hadlang katulad ng fibroid, kaya’t imposibleng manganak ng normal delivery; malformation o abnormality ng bata tulad ng open neural tube defect.
  • Multiple births o higit sa isang sanggol sa sinapupunan (kambal, triplets…)
  • Laki at posisyon ng sanggol, ulad ng macrosomia o kondisyon kung saan malaki ang sanggol, o breech o transverse position, kung saan nauuna ang paa ng bata imbis na ulo, palabas sa puwerta.
  • Hindi pag-usad ng labor
  • Kung HIV-positive ang ina at nakita ng doktor na mayroong high viral load ito
Caesarean Section

photo: dreamstime

Ang C-section ay hindi maaaring gawin ng mas maaga sa 39 linggo, maliban na lamang kung may dahilang medikal para manganak ng premature.

Dahil sa lumalaking bilang ng panganganak sa pamamagitan ng CS sa Pilipinas, mahalagang maintindihan ng mga nanay ang lahat ng dapat malaman tungkol sa C-section. At katulad ng kahit anong operasyon, may benepisyo at panganib ang C-section para sa ina.

Paano hahantong sa emergency C-section?

Katulad ng nangyari sa akin sa unang panganganak, may mga medikal na dahilan ang desisyon na manganak ng CS.

  • Kapag ang heart rate ng sanggol ay nakakabahala kaya’t magdedesisyon ang iyong doktor na CS lamang ang paraan para ligtas si baby. Maaaring hindi kasi kayanin ng bata ang stress pa ng normal delivery.
  • Ang umbilical cord ay dumulas sa cervix (prolapsed cord), katulad na rin ng cord coil, na magiging dahilang ng hindi pagtanggap ng oxygen ng sanggol.
  • May placental abruption o paghiwalay ng placenta sa uterine wall, kaya’t wala ring sapat na oxygen ang bata.
  • Kung nagsusubok manganak ng normal delivery pagkatapos na dating CS, maaaring magkaroon ng uterine rupture sa dating tahi.

Kapag nagdesisyon na ng C-section delivery

May consent form na papipirmahan sa nanay at tatay ng bata, bago ang C-section operation. Kung emergency CS ito, maaaring ang asawa o tatay ang pipirma nito dahil ang ina ay hindi na makakapirma pa.

May anesthesiologist na magpapaliwanag ng iba’t ibang pain-management options sa ina. Bihira na ngayon ang general anesthesia, maliban na lamang sa mga mapanganib na sitwasyong emergency, at hindi kakayanin ng regional pain relief tulad ng epidural o spinal block.

May catheter para sa ihi at IV para sa fluids at mga gamot tulad ng antibiotic para sa impeksiyon. Saka pa lang ibibigay ang anesthesia sa iyong spinal column, at magpapahid ng antiseptic sa abdominal area kung saan ang hiwa.

May dalawang uri ng hiwa: ang horizontal incision sa itaas ng pubic bone o ang tinatawag na "bikini cut”, at vertical o classical, na magmumula sa ilalim ng pusod papunta sa pubic bone, o kung nasaan ang linea negra. Paliwanag ng OB-Gyne ko noon, kapag vertical ang hiwa, mas mahihirapang makapanganak pa ng normal delivery sa mga susunod na panganganak.

Ang benepisyo ng CS

Ayon kay Iffath Hoskins, MD, chair ng Department of OB/GYN sa New York, ang unang kagandahan na nga nito ay alam na ng nanay at tatay kung kelan siya manganganak. Mapaplano nila ang lahat at hindi na mabibigla. Sa magkasunod kong panganganak sa pangalawa at pangatlong anak, napili naming maipanganak sila sa parehong petsa, iba lang ang buwan—ang tatlong anak ko ay pinanganak sa ika-7 araw ng magkakaibang buwan. At dahil sa iisang OB GYN lang ang nagpaanak, pati ang oras ng kapanaganakan nila ay pare-pareho (7:38 ng umaga).

Convenient, sabi nga ng iba, dahil walang pagmamadali at maihahanda mo ang lahat, lalo na kung nagtatrabaho ka.

Ang panganib ng CS

Ang CS ay isang major abdominal surgery. Maraming espesyalista na mangangalaga sa iyong panganganak, ngunit malaki rin ang potensiyal na panganib nito dahil hihiwain ang iyong balat, abdomen, muscle bago pa makita ang uterus. Tumatagal ito ng 3 hanggang 4 na oras. Ramdam ko ng makailang ulit ang pag-aayos nila sa mga organs ko, bago ilabas at pagkatapos mailabas ang sanggol.

Katulad ng kahit ano pang paraan ng panganganak, ang CS ay may kasamang potensiyal na panganib para sa ina at sa sanggol. Sabi nga ng matatanda, ang bawat inang nanganganak ay nasa bingit na ng kamatayan. Ngunit dahil din sa pag-usad ng teknolohiya at mas madaming medical discoveries at studies, nababawasan na ang mga risks na ito, sa pagdaan ng panahon.

Mas matagal ang recovery mula sa C-section kaysa sa vaginal birth. Ang iba ay nahihirapan nang manganak ng normal delivery pagkatapos sumailalim sa CS, ngunit may mga nakakapanganak pa din sa pamamagitan ng vaginal birth pagkatapos ng cesarean (VBAC).

photo: dreamstime (for representation purposes only)

May risk ng labis na pagdurugo, o impeksiyon, at marami pang iba ang CS. para sa mga babaeng nakapanganak na ng 3 o higit pa sa pamamagitan ng CS, mas malaki pa ang potensiyal na panganib. Kaya naman pinapayo ng mga doktor na limitahin ang panganganak ng CS sa mga sitwasyong medikal lamang at upang mailigtas sa panganib ang sanggol at ang ina, hindi dahil lamang sa mas convenient ito.

Ayon sa isang artikulo sa WebMD, sinasabing hindi lubusang natuturuan ang mga kababaihan tungkol sa vaginal birth o normal delivery lalo na’t pagkatapos manganak ng CS. Sa Pilipinas, karaniwan nang hindi man lang napapag-usapan, o hindi na pinapayagan pa ang normal delivery, kapag alam na nakapanganak na ng CS ang ina. Kaya’t maaaring kahit na pwede namang daanin sa normal, ay nagiging CS na rin.

Ang iba kasi ay ayaw nang maranasan ang labor pains. Ang iba ay takot na magkaron pa ng komplikasyon. Marami ring pumipili ng CS dahil sa kanilang edad. Mas delikado na rin kasi ang normal delivery kapag ikaw ay nasa edad 40 na, o lagpas 35 taon.

Pagkatapos ng C-section

Hindi madali ang recovery mula sa C-section. Karaniwang nasa apat hanggang 5 araw ang paglagi sa ospital pagkapanganak kapag CS ka, kumpara sa 2 araw kapag normal delivery.

Pagkatapos ng panganganak, lalagyan ang ina ng catheter, at ilalagay sa Recovery Room ng ilang oras, bago dalhin sa kuwarto at bago ka makita ng asawa at pamilya mo. Dito kasi oobserbahan ang ina, at para na rin tuluyang makapagpahinga ang katawan nito. Ang epekto ng anesthesia ay kailangang humupa muna. Kapag nawala na ang bisa nito, kakailanganin ng pain killers para hindi mahirapan sa sakit ng tahi.

Sa ikalawang araw, pipilitin mong tumayo at maglakad-lakad, dahil kailangang maiayos at bumalik ng kaniya ang lahat ng organs sa loob ng iyong tiyan at likuran. Panay ang tanong ng mga nurse kung nakaihi at nakadumi na, dahil ito ang hudyat na maayos na ang function ng mga internal organs.

Ang C-section recovery ay patuloy pa pagdating ng bahay. Hindi ka maaaring magbuhat ng mabigat, at kasama na duon ang iyong baby. Hindi ko mabuhat ang sanggol ko ng nakatayo ako, dahil pinanganak siyang 8.10 lbs, at umabot kaagad siya ng 13 lbs sa loob ng isang linggo lamang.

Hindi ka maaaring magmaneho sa loob ng 2 linggo, walang ehersisyo mula 4 hanggang 6 na linggo, at walang pagtatalik sa loob ng 6 na linggo, ayon sa mga doktor.

May kaniya-kaniyang panganib at risks ang vaginal delivery at C-section. Ngunit marami din naman ang kabutihan nito. Pareho itong ligtas, kung aalamin ang lahat ng dapat pag-aralan tungkol dito, at kung hindi mag-aatubiling magtanong at humingi ng payo mula sa OB-Gyne, bago mag-desisyon sa kung anong paraan ng panganganak ang pipiliin.

Hindi ko pinagsisihan ang panganganak ng CS, kahit na sabi ng iba ay hindi ko naranasan ang natural na panganganak. Alam kong mas naging mapanganib sa kalusugan ko at sa mga anak ko, kung pinilit ko pang ang vaginal delivery sa una, at mag-VBAC sa dalawa ko pang anak.

Hindi ko maiwawaksi na nailigtas ng C-section ang panganay ko—na ngayon ay 24 na taong gulang na. Sa tulong ng OB-Gyne ko, nalampasan ko lahat ang panganib at nailuwal ko ang mga bata ng walang malalang komplikasyon.

sources: WebMD, The Essential C-Section Guide: Pain Control, Healing at Home, Getting Your Body Back, and Everything Else You Need to Know About a Cesarean Birth, nina Maureen Connolly at Dana Sullivan, Mayo Clinic Guide to a Healthy Pregnancy: From Doctors Who Are Parents, Too! Mayo Clinic Experts

BASAHIN: Mga mahalagang kaalaman tungkol sa Cephalopelvic disproportion

Sign up for the

Your weekly Pregnancy guide

Receive weekly personalized updates on your pregnancy! More details on the Plus One here

Labor & Delivery Pregnancy