Hapa B: 11 facts na kailangan mong malaman tungkol sa sakit na ito

lead image

Ano nga ba ang sintomas ng Hepa B at ang kaukulang gamot sa Hepa B? Narito ang 11 na importanteng impormasyon tungkol sa sakit na ito.

Ano nga ba ang panganib na dala ng virus na ito? Ano ang gamot sa Hepa B? Mahalagang alamin ang lahat ng impormasyong makakatulong para maiwasan ang paglala ng kondisyong ito.

Narito ang 10 bagay na dapat malaman tungkol sa delikadong sakit na ito:

1. Atay ang sinisira ng Hepatitis B.

Ang masidhing impeksiyon na ito sa atay o liver ay sanhi ng hepatitis B virus (HBV), at maaaring hindi na magamot. Namamaga ang atay at kapag ito ay nasira, maapektuhan ang tungkulin ng atay na salain ang dugong dumadaloy galing sa digestive tract patungo sa iba’t ibang bahagi ng katawan.Kapag hindi nabigyan ng tamang paggamot kaagad, maaaring mapunta sa mas delikadong komplikasyon tulad ng liver failure, liver cancer o cirrhosis (ang permanenteng pagkasira ng atay).

2. Mas delikado ang Hepa B sa mga sanggol at bata, kaysa sa mga matatanda.

Kapag sanggol at bata ang dinapuan ng sakit na ito, mas malaki ang posibilidad na ito ay chronic o pangmatagalan. “Ang outcome sa mga bata, bagong panganak, pati mga adolescents, ay pareho lang ng sa mga newly diagnosed adults,” paliwanag ni Dr. Regent Andre Piedad, MD, ng Medicard Philippines sa Taguig City, “bagamat mas mataas ang risk ng chronicity, o mas mahirap nang bigyan ng lunas [sa mga bata].”

Ibig sabihin nito, ang paglala ng kondisyon, bagamat hindi agad makikita habang lumalaki ang bata, ay maaaring mapunta sa liver cirrhosis at hepatocellular cancer sa kaniyang adult years. “Dahil ito sa haba ng panahon na na-expose ang bata sa virus,” dagdag ni Dr. Piedad.

Sa mga adults na nabigyan na ng diagnosis, pero hindi nagamot, o natigil ang paggamot nang mahabang panahon, bukas din sila sa panganib na maging chronic ang kondisyon, dagdag ni Dr. Piedad. “Thus, the longer the time (i.e. years) na affected ang pasyente, the greater the risk of hepatitis B related complications (tulad ng hepatocellular carcinoma, liver cirrhosis),” pagdidiin niya.

3. May bakuna para sa Hepa B noon pang 1982, ayon sa World Health Organization (WHO) para sa mga sanggol at bata, para maagapan ito.

Pero kung na-impeksiyon na, bata man o matanda, walang gamot sa Hepa B at wala nang lunas.

Ang vaccine ay ginagamit na prophylaxis o “preventive measure” laban sa pagka-impeksiyon sa Hepatitis B virus. Nagbibigay ito ng antibodies mula sa immune system para labanan ang HBV, sakaling mapasok nito ang sistema pagkalaunan, ayon kay Dr. Piedad. “Kung ang indibiduwal ay naimpeksiyon na ng HBV, wala nang magagawa ang vaccine dahil ang hepatitis B antigen ay nagsimula na ng replication o pagkalat, at ito ay isang irreversible process,” diin ni Dr. Piedad.

Ang bakuna ay 95% na epektibo para maagapan ang impeksiyon, at maiwasan ang tuluyang pagsira nito sa atay, hanggang ito ay maging life-threatening. Kailangang kumpletuhin ang series ng vaccine para lubusang maging epektibo ito, ayon sa WHO. Ang “booster dose” ng hepatitis B vaccine ay layong mapahaba at mapalaki ang tyansa na maging mas epektibo ito.

4. Ang Hepa B ay nakakahawa.

Kumakalat ang HBV kapag ang dugo, semilya, at iba pang body fluid na may hepatitis B virus na ay naipasa sa ibang tao na hindi pa infected. Halimbawa, kapag mayro'n ang ina habang nagbubuntis, naipapasa niya ito sa kaniyang sanggol pagkapanganak. Kumakalat din ito sa pakikipagtalik, kapag gumamit ng sepilyo, razor, syringe, at iba pang medical equipment na infected na ng HBV. Maaari din mahawa sa pamamagitan ng anumang medical, surgical at dental procedures, kasama na ang pagpapa-tattoo.

Ayon din sa CDC, may mga taong may acute o chronic hepatitis B na hindi nakikitaan ng sintomas, pero nakakahawa pa din.

Hindi nakakahawa ang Hepa B virus sa pamamagitan ng paghalik, pagyakap, breastfeeding, paghawak, pagbahing, pag-ubo, pag-inom sa iisang baso o paggamit ng kubyertos ng taong may virus na. Ang Hepa A ay nakakahawa sa pamamagitan ng tubig at pagkain.

5. Ang sanggol na ipinanganak sa inang may Hepa B ay maaari pang matulungan na hindi ma-impeksiyon.

Kailangan lang mabigyan ng nararapat na vaccine at boosters sa tamang panahon. Una na ang hepatitis B immune globulin (HBIG), na ibinibigay sa loob ng unang 12 oras pagkapanganak. May 2 hanggang 3 pang karagdagang bakuna na dapat ibigay sa susunod na 1 hanggang 6 buwan. Mayro'n ding antibody test pagkatapos makumpleto ang vaccine series, sa edad na 9-12 buwan, para masiguradong wala ngang virus ang bata. Kailangan din ng masusing obserbasyon at pangangalaga ng doktor ng sanggol para masigurong ligtas ang bata.

May mga tests para sa mga nagbubuntis, para malaman kung siya ay may HBV. Maaari itong itanong sa OB GYN sa pre-natal check-up para malaman kung mayron nga ang ina, at para malaman kung ano ang dapat gawin pagkapanganak.

6. Gamot sa Hepa B

Kapag nahawa na ng Hepatitis B virus, panghabambuhay na ang kondisyong ito, ayon kay Dr. Piedad. “Once it is transmitted and the person affected is infected with the virus, Hepatitis B infection is a lifelong condition,” diin ni Dr. Piedad.

Ayon sa Centers for Disease Control and Prevention, maaaring maging immune ang isang tao sa hepa B virus kung ikaw ay nagkaro'n na ng impeksiyon, at nagamot ito. Kapag kasi na-clear na ang hepatitis B virus, may mga antibodies na magbibigay proteksiyon sa katawan.

Mayro'n ding mga blood tests na naglalayong tingnan kung may hepatitis B immunity ang isang tao. Itanong ito sa iyong doktor, lalo na kung nagkaro'n na ng hepa B dati, o may pangamba na na-expose na sa virus na ito. Dito malalaman kung kailangan ng isa pang dose ng hepatitis B vaccine para sa karagdagang proteksiyon.

7. Nakamamatay ang komplikasyon sanhi ng Hepa B

May naitalang 1,698 deaths na may kaugnayan sa hepatitis B virus ang CDC noong 2016, pero sinasabing mas higit pa dito ang aktuwal na bilang, kung isasama ang mga hindi na-report o naitala.

8. Sintomas ng Hepa B

Ang mga sintomas ng Hepa B ay makikita o lumalabas mula 1 hanggang 4 na buwan pagkatapos maimpeksiyon, bagamat mapapansin na ito ng paunti-unti 2 linggo matapos ma-expose. May mga mild, at mayro'n ding mga malalang sintomas. May mga taong hindi nakikitaan ng sintomas, tulad ng mga bata. May mga hindi rin nakakaramdam ng anumang sakit, at symptom-free kahit ilang dekada pa ang lumipas.

Ilang sintomas ng Hepa B ay abdominal pain, maitim na ihi, mataas na lagnat, joint pain, walang gana kumain, pagkahilo at pagsusuka, panghihina, at parang labis ang pagod na nararamdaman, dagdag pa ang naninilaw na balat at mata (jaundice).

Ang mga sintomas ay maaaring tumagal ng mula ilang linggo hanggang 6 na buwan o higit pa, lalo kung hindi nagagamot.

9. May mga medikasyon o gamot sa Hepa B na pumipigil na maging aktibo ito.

Pero ang mga gamot sa Hepa B ay para lang gawing “latent” o “inactive” ang virus, na siyang goal ng mga treatment, paliwanag ni Dr. Piedad. Kapag ang virus ay hindi aktibo, napipigil  o nede-delay ang pag-develop ng anumang komplikasyon. “May mga panel of tests na ginagawa naming mga doktor para tingnan ang clinical latency o infectivity, para sa Hepatitis B,” aniya.

Ang mga medikasyon ay para mapigil ang impeksiyon at pagiging aktibo, hanggang sa hindi na ito nakakahawa o transmissible, bagama’t nananatili sa sistema ng pasyente ang virus. “Sa madaling salita, nandun pa rin ang virus, pero wala nang sintomas o impeksiyon, at hindi nakakahawa—natutulog lang ito,” dagdag na paliwanag ni Dr. Piedad.

10. Kapag chronic hepatitis B ang kondisyon, dapat kumonsulta sa liver specialist, o hepatologist.

Makakatulong ang mga internists o family medicine practitioners, at mga espesyalista sa infectious disease, at gastroenterologists, depende sa sintomas na higit na nakababahala.

Marami pang mga gamot o medikasyon ang dinedevelop sa ngayon para sa Hepa B, pero hindi lahat ng may chronic hepatitis B ay nangangailangan ng medikasyon. Baka rin kasi magkaron ng masamang side effects sa ilang pasyente. Kapag nagsimula na rin ng medikasyon at paggamot, panghabambuhay na ito.

11. Ang pag-inom ng alak, at ilang toxins ay maaaring makapagpalala ng hepatitis at sa mga komplikasyon nito.

Tandaan na ang alak ay lalo pang nakakasira ng atay. Anumang gamot na iinumin, ay kailangang ipaalam muna sa doktor, tulad ng herbal supplements o mga over-the-counter medication, dahil ang mga ito ay maaaring makasama sa mga atay.

Kung nakakaramdam o nakakapansin ng mga sintomas ng Hepa B sa sarili o sa mga kaanak, kumunsulta agad sa doktor. Kung may suspetsa na na-expose na sa taong may hepatitis B virus, magpabakuna kaagad ng hepatitis B vaccine o HBIG (hepatitis B immune globulin) sa loob ng 24 oras.


SOURCE:
Dr. Regent Andre Piedad, MD, Medicard Philippines, McKinley, Taguig City; CDC, WHO

Basahin: Bakit nga ba importante ang STD testing ng mga buntis?

May katanungan tungkol sa pagpapalaki ng anak? Basahin ang mga artikulo o magtanong sa kapwa magulang sa aming app. I-download ang theAsianparent Community sa iOS o Android!