#AskDok: Nakakahawa ba ang sakit na dengue?

#AskDok: Nakakahawa ba ang sakit na dengue?

Isa sa mga tanong na laging ikinakabit sa pagkakaroon ng dengue ang “nakakahawa ba ang dengue?” Alamin ang totoo at iba pang mahahalagang impormasyon sa ating panayam kay dok.

Kamakailan lang noong buwan ng Hulyo, nagdeklara ang Department of Health ng National Dengue Alert upang ipaalam sa publiko ang hindi pangkaraniwang pagdami ng kaso ng dengue ngayon sa lahat ng bahagi ng bansa.

Ngayong mabilis na kumakalat ang virus na ito sa paligid, at kahit na sino ay pinangangambahang makakukuha nito, isa pa sa laging pinangangambahan lalo na ng mga magulang kung talaga ngang nakakahawa ba ang dengue?

Sanhi ng dengue

Ang dengue o dengue fever ay isang karamdamang dulot ng dengue virus. Karaniwang nakararanas ang sinumang pasyenteng tinatamaan ng ganitong sakit ng mga sintomas na tinatawag na “dengue fever syndrome.”

Paano nga ba nakukuha ang dengue? Ano-ano ang mga sintomas na ang isang tao ay tinamaan na nito? At bakit mahalaga ang sama-samang pagtutulungan ng komunidad para unti-unting masugpo ang paglaganap ng mga naaapektuhan ng dengue?

Iyan at ang iba pa ang ating inalam natin sa isang panayam kay Dr. Daniel Luchangco, aktibong emergency doctor mula sa Makati Medical Center.

Nakukuha sa lamok na may dala ng dengue virus ang sakit na ito oras na makakagat ito sa katawan ng tao.

Kung nakahahawa ba ang dengue talaga, mariin itong pinahindian ni Dr. Daniel Luchangco.

“Sa kagat ng lamok lang nakukuha at nalilipat ang dengue. Hindi nakakahawa sa ibang tao ang isang taong may dengue, maliban sa paglipat ng virus sa pamamagitan ng kagat ng lamok.”

dengue rashes

Dengue rashes

Mga sintomas at gamutan ng dengue

Hindi gaanong naiba ang mga sintomas ng dengue sa mga sintomas ng trangkaso. Maaaring mapuna ang sumusunod sa isang tao, dahilan upang hindi ipagsawalang-bahala ang nararanasang karamdaman.

  • lagnat
  • sakit ng ulo
  • rashes sa binti
  • pananakit ng katawan lalo na ang mga kasukasuan
  • pananakit ng tiyan
  • pagdurugo sa alinmang bahagi ng katawan
  • pagbagsak ng platelet count sa dugo

Sa pagkakataong makararanas ang isang pasyente ng mahigit pa sa dalawang mga nabanggit na sintomas, huwag ipagsawalang-bahala. Magtungo na agad sa pinakamalapit na klinika o ospital, at ipasuri sa doktor ang karamdaman.

Kung isa sa mga kasapi ng pamilya ang ma-diagnose ng dengue, huwag mangamba kung nakakahawa ba ang dengue dahil hindi. Magtulungang palakasin ang immune system ng bawat isang kasapi ng pamilya, lalo na ang tinamaan ng virus.

  • magpahinga nang husto
  • uminom ng maraming-maraming tubig
  • kumain ng sapat kahit walang gana

Ang pag-inom naman ng gamot ay para lamang sa lagnat, na may maayos na pagitan ng oras ng pag-take. Kailangang mabantayan ang dami ng platelets sa katawan dahil kung hindi matutugunan sakaling patuloy ang pagbaba nito, maaari itong magdulot ng pagdurugo sa iba’t ibang bahagi ng katawan.

Madalas, ayon kay dok, na dumugong bahagi ang ilong, gilagid, o bituka kaya nakararanas ng pagsakit ng tiyan.

Paliwanag ni Dr. Luchangco, “Ang platelets ang nagdidikit-dikit sa dugo para mamuo o mag-clot kapag may pagdurugo. Kapag kulang ang platelets, hindi na namumuo ang dugo kaya tuloy-tuloy ang daloy nito.”

May mga kasong ipinapayong i-confince ang pasyente at kabitan ng suwero kung mababa na ang bilang ng platelet sa katawan. Habang sa mga kasong masyado nang mababa ang bilang ng platelet, malaki ang posibilidad na salinan na ang pasyente ng dugo.

Huwag magsawalang-bahala—ayon mismo kay dok!

Hindi dahil hindi nakakahawa ang dengue ay magpapabaya na ang mga nasa paligid ng tinamaan nito. Tandaang sa kagat ng lamok nakukuha ang dengue. Kung ang pasyenteng may dengue ay kagating muli ng lamok, at itong lamok na ito ay makakagat ng ibang tao, dito papasok ang posibilidad na makakuha rin ng virus ang iba pa, dahilan para kumalat at dumami ang kaso ng tinatamaan ng dengue.

Samantala, kung sinasabing ang dengue virus na nakapasok sa loob ng katawan ng isang pasyente ay kusa ring nawawala at pinupuksa ng mga antibodies mula sa malakas o patuloy na pagpapalakas ng immune system, bakit mayroon pa ring mga namamatay sa dengue?

Pagbabahagi ni Dr. Luchangco, ang kadalasang mga namamatay sa dengue ay iyong mga dumanas ng tuloy-tuloy na pagdurugo sa loob ng katawan.

“Dahil ang sintomas ng dengue ay halos pareho lang sa pangkaraniwang trangkaso, maaaring hindi alam ng isang taong dengue nap ala ang sakit niya, at hindi na magpatingin.

“Hindi na makikita sa mga laboratory tests na bumagsak na ‘yung platelets, kaya hidni na kayang pigilin ng katawan ang patuloy na pagdurugo,” paliwanag ni dok.

Kaya naman payo ni Dr. Luchangco para sa mga tinatamaan ng lagnat o trangkaso, huwag itong ipagkibit-balikat lamang. Kumonsulta sa doktor, at magpa-test ng dugo. Lalo na ngayong laganap ang kaso ng dengue sa maraming panig ng bansa.

Mga paraan upang makaiwas sa dengue

Ngayong nasagot na natin ang malimit na tanong na “nakakahawa ba ang dengue,” humingi rin tayo ng mga payo mula mismo kay Dr. Luchangco kung ano-ano nga ba ang iba’t ibang paraan para hangga’t maaari ay hindi tayo makakuha ng dengue fever.

  • “Maiiwasan ang pagkuha ng dengue kung maiwasan ding makagat ng lamok.”
  • Sa malinis na itlog nangingitlog ang mga lamok na may dalang dengue. Huwag hayaang magkaroon ng access ang mga ito sa mga imbak na malinis na tubig, tulad ng mga naiipon sa baldeng walang takip, gulong ng kotseng nakatambak na lang sa paligid, at iba pa.
  • Tanggalin o takpan ang mga ipong malinis na tubig sa iba’t ibang lagayan.
  • Gumamit ng kulambo sa pagtulog sa gabi.
  • Magkabit ng screen sa mga bintana sa loob ng pamamahay.
  • Iwasang pumunta sa mga lugar na pinamumugaran ng mga lamok. Kung hindi maiiwasan, magsuot ng mahabang pantaloon at manggas.
  • Gumamit ng iba’t iabng klase ng mosquito repellant.
  • Patayin ang anumang lamok na nakikita sa paligid.

Ang pagsugpo sa patuloy na laganap na kaso ng dengue ay sama-samang tungkulin ng bawat isang miyembro ng pamilya at komunidad. Magtulungan tayo. Ipaalam din natin sa mga anak ang mahahalagang impormasyong ito para sa kanilang kaligtasan. At ituro natin sa kanilang ibahagi ang ganitong kaalaman sa kanilang mga kaklase at kaibigan.

Dito sa theAsianparent Philippines ay mahalaga sa amin ang makapagbigay ng impormasyon na wasto, makabuluhan, at napapanahon, ngunit, hindi ito dapat gawing pamalit sa payo ng doktor, o kaya sa medical treatment. Walang pinanghahawakang responsibilidad ang theAsianparent Philippines sa mga nagnanais na uminom ng gamot base sa impormasyon sa aming website. Nirerekomenda naming magpakonsulta sa doktor upang makakuha ng mas malinaw na impormasyon.

Sources:

Based on communications with Dr. Daniel Luchangco, an Emergency Medicine Consultant at the Makati Medical Center and founder of Early Intervention Management. The EIM is an AHA accredited training center which offers high-quality BLS and ACLS training for Healthcare Professionals.

Basahin:

Sintomas ng dengue sa mga baby: Mga kailangang bantayan

#AskDok: Ano ang pinagkaiba ng normal rash sa rash na dala ng dengue?

May katanungan tungkol sa pagpapalaki ng anak? Basahin ang mga artikulo o magtanong sa kapwa magulang sa aming app. I-download ang theAsianparent Community sa iOS o Android!

app info
get app banner