Tuberculosis: Sanhi, sintomas, uri at gamot sa sakit na TB

Tuberculosis: Sanhi, sintomas, uri at gamot sa sakit na TB

Alamin ang mga uri at karaniwang sintomas ng TB pati na ang mga sanhi at mga bagay nagpapataas ng panganib na magkaroon nito.

Ang tuberculosis (TB) ay delikadong impeksiyon na nakaka-apekto sa baga. Maaari itong mapasa sa pamamagitan ng pag-ubo at pagbahing. Maraming uri nito ang lumalaban sa gamot para dito. Dahil dito, ang mga may TB ay kinakailangan sumailalim sa ilang buwan ng pag-gamot hanggang mawala ang sintomas ng TB.

Mga uri ng TB

Ang mga katawan ng tao ay pinamamahayan ng bacteria na nagiging sanhi ng TB. Ngunit, pinipigilan ito ng immune system na magdulot ng sakit. Dahil dito, mayroong dalawang klase ng TB:

sintomas ng TB

Image from Freepik

Latent TB

Mayroong TB ang tao ngunit nananatiling hindi aktibo ang bacteria at walang dinudulot na sintomas. Hindi rin ito nakakahawa. Maaari itong maging active TB kaya importanteng magamot upang hindi kumalat.

Nasa tinatayang dalawang bilyon na katao ang mayroong latent TB.

Active TB

Ang kondisyon na ito ang nagdudulot ng sakit sa pasyente at maaaring makahawa sa iba. Maaaring makaramdam ng sintomas ng TB ilang linggo matapos magkaroon ng impeksiyon o maaaring matapos ang ilang taon.

Sintomas ng TB

Ang mayroong active TB ay maaaring makitaan ng sintomas tulad ng:

  • Ubo na tumatagal ng tatlong linggo o higit pa
  • Pag-ubo na may kasamag dugo
  • Pananakit ng dibdib, o pananakit sa paghinga o pag-ubo
  • Pagbaba ng timbang
sintomas ng TB

Image from Freepik

  • Pagkapagod
  • Lagnat
  • Pagpapawis
  • Panginginig
  • Pagkawala ng gana sa pagkain

Maaari rin maapektuhan ng TB ang iba pang parte ng katawan tulad ng bato, spine o utak. Sa mga ganitong pagkakataon, ang sintomas ng TB ay aayon sa bahagi na apektado.

Mga sanhi ng TB

Kahit pa ang TB ay nakakahawa, hindi ito madaling makahawa. Bihira ang nahahawa nito sa isang hindi kilala. Ang mga may active TB na dumaan na sa 2 linggo ng pag-gamot ay hindi na makakahawa.

HIV at TB

Nuong 1980’s, tumaas ang bilang nang may TB dahil sa pagkalat ng HIV na nagdudulot ng AIDS. Dahil sa paghina ng immune system na dulot ng HIV, hindi nawawalan ng kontrol ang katawan sa bacteria ng TB. Ito ang mga may HIV ang karaniwang nagkaka-TB o nagiging aktibo ang latent TB.

Drug-resistant TB

Ang mga uri ng TB na hindi tinatablan ng gamot ay nagsisimula kung ang antibiotics ay hindi napatay lahat ng bacteria. Kapag mayroong nakakaligtas na bacteria ay hindi na naaapektuhan ng gamot at iba pang gamot. Ang ilang TB bacteria ay hindi na naaapektuhan ng karaniwang gamot sa TB tulad ng isoniazid at rifampin.

Mga at risk na magkaroon ng TB

sintomas ng TB

Image from Freepik

Kahit sino ay maaaring magkaroon ng TB. Ngunit may ilang bagay na nagiging dahilan kaya madaling nahahawa ang iba.

Mahinang immune system

Kayang labanan ng malusog na immune system ang bacteria ng TB. Ngunit, ang mahinang immune system ay hindi makokontrol ang pag-develop nito sa isang sakit. Ilang sakit, kondisyon at gamot ang maaaring makapagpahina ng immune system tulad ng:

  • HIV/AIDS
  • Diabetes
  • Malalang sakit sa bato
  • Ilang kanser
  • Pag-gamot sa kanser (chemotherapy)
  • Gamot na pinipigilan ang paglaban ng katawan sa transplanted organs
  • Ilang gamot sa rheumatoid arthritis, Crohn’s disease at psoriasis
  • Malnutrisyon
  • Edad

Paglalakbay o pagtira sa ilang lugar na talamak ang sakit

May mga ilang lugar na mataas ang bilang ng may TB. Dahil dito, ang paglalakbay o pagtira sa mga lugar na ito ay maaaring dahilan ng pagkahawa ng isang tao. Ang mga lugar na ito ay:

  • Africa
  • Eastern Europe
  • Asia
  • Russia
  • Latin America
  • Caribbean Islands

Kahirapan at pag-gamit ng droga

  • Kawalan ng kakayahan magpa-gamot. Ang kawalan ng tamang pagsuri at pag-gamot sa TB ay maaaring dahilan ng pag-develop nito.
  • Droga at alak. Ang pag-gamit ng mga tinuturok na droga o pag-inom ng sobrang alak ay nakakapagpahina ng immune system.
  • Paninigarilyo. Ang pagyoyosi ay nagpapataas ng panganib ng pagkakaroon ng TB.

May mga latent TB na nireresetahan ng mga duktor ng gamot upang hindi maging aktibo ang bacteria. Ang pag-iwas na maging aktibo ang latent TB ay nangangahulugan na hindi ito makakahawa.

Kung sa tingin mo ay mayroon kang TB, huwag mag-atubili na magpatingin sa health center. Libre ang pagpapa-test dito kung saan kinukuhanan ng laway ang pasyente. Para sa iba pang impormasyon, tumungo lamang sa pinaka-malapit na health center sa inyo.

Dito sa theAsianparent Philippines ay mahalaga sa amin ang makapagbigay ng impormasyon na wasto, makabuluhan, at napapanahon, ngunit, hindi ito dapat gawing pamalit sa payo ng doktor, o kaya sa medical treatment. Walang pinanghahawakang responsibilidad ang theAsianparent Philippines sa mga nagnanais na uminom ng gamot base sa impormasyon sa aming website. Kung mayroong agam-agam, ay nirerekomenda naming magpakonsulta sa doktor upang makakuha ng mas malinaw na impormasyon.

 

Source: Mayo Clinic

Basahin: Primary Complex: Lahat ng kailangan mong malaman tungkol dito

May katanungan tungkol sa pagpapalaki ng anak? Basahin ang mga artikulo o magtanong sa kapwa magulang sa aming app. I-download ang theAsianparent Community sa iOS o Android!

Article Stories
app info
get app banner