Mamaso o Impetigo: Impormasyon tungkol sa skin disease na ito

lead image

Mamaso: Ang nakahahawang sakit na ito ay nagsisimula sa isang bacterial skin infection, at maaaring lumala kapag hindi naagapan. | PHOTO: Shutterstock

Tag-ulan at tag-init—ito lang ang dalawang uri ng panahon sa Pilipinas, kaya naman mabilis pamahayan ng mga bacteria ang bahay, at mga gamit natin sa bahay—pati na ang mga sana ay simpleng sugat ng mga bata. Kaya naman madaling magkaroon ng skin diseases katulad ng mamaso.

Mamaso

Ang impetigo o mamaso sa Pilipino, ay sanhi ng bakteryang Streptococcus pyogenes at Staphylococcus aureus sa outer layer ng balat o epdermis. Kilalang global disease ang impetigo, at tinatayang nasa 162 milyong bata sa buong mundo ang may impetigo sa isang araw nang sabay-sabay.

Ito ay isang seryosong impeksiyon na maaaring magkaron ng komplikasyon, kung hindi maaagapan.

Ayon kay Dr. Arsenio Meru, MD, isang Pilipinong doktor ng internal medicine at clinical assistant sa Royal Alexandra Hospital, sa Alberta, Canada, ito ay isang skin infection na nagsisimula bilang isang elevated clear lesion o namamagang mga sugat, mapula at may “golden crust skin lesion." Ito ay highly contagious at mabilis kumalat kapag may direktang pagdikit o contact sa sugat.

Narito ang mga importanteng impormasyon tungkol sa sintomas, sanhi at paggamot ng mamaso.

Karaniwang sintomas

Ang mamaso ay mapulang patse o spots sa balat, kumpol kumpol at kitang kita ang impeksiyon dahil basa at makati. Karaniwang lumalabas ito sa ilong at labi ng bata, at saka kumakalat sa leeg at buong katawan, paliwanag ni Dr. Meru.

Ang mga sugat ay mabilis na namamaga, at nagbabasa, at paglaon ay magkakaron ng dilawin na talukab.

Nakakapag-alala ito dahil habang lumalala, pangit ang itsura at makati, at higit pa dito ay masakit para sa bata. May mga mamaso na hindi nag-iiwan ng peklat, pero para sa mga batang delikado ang balat, maaaring may kaunting discoloration na maiiwan pagkagaling nito.

Sa mga sanggol, karaniwang sa diaper area nakikita ang mamaso. Nagsisimula na parang diaper rash, pero dahil sa impeksiyon, magnanana at magiging mamaso.

Sa mga malalang kaso ng mamaso, may lagnat at swollen glands ang bata, kaya lalo pang nakakapag-alala.

Pagkalat ng bacteria

Pumapasok ang bacteria sa mga bukas na sugat sa balat—maliit na hiwa, kagat ng insekto, o rash tulad ng eczema (tinatawag na secondary impetigo), pero may mga pagkakataon din na nakakapasok ito sa balat na walang anumang sugat (tinatawag na primary impetigo). Mabilis itong kumakalat sa mukha, braso, at binti.

Pinamamayahan kasi ng micro-organisms ang balat, kaya kapag nakakita ang mga ito ng “pagkakataon” na umatake sa pamamagitan ng mga hiwa sa balat, gasgas o sugat, papasukin nito ng mga bacteria, paliwanag ni Dr. Meru.

Kapag may diabetes o mahina ang immune system, mas mabilis na maapektuhan ng mamaso ang bata man o matanda. Isa ang malnutrisyon sa mga pangunahing dahilan kung bakit mas madaling kumalat ang sakit, lalo sa mga bata.

Lumalala din ang mamaso kapag hindi malinis ang paligid o mga gamit ng bata, at lalo pa kung labis na mainit ang panahon. Kapag mainit din kasi, mas nangangati ang sugat, nahahaluan ng pawis at asahang mas lalala ang sugat, dagdag ni Dr. Meru.

Ang pagkakamot nito ang sanhi ng pagkalat sa ibang bahagi ng katawan, dahil kumakapit ang bacteria sa kuko o daliri, at ito ang nadadala sa binti, leeg, kamay, paa, at kung saan-saan pa—pati sa ibang tao. Pati ang mga bagay na nahawakan o ginamit ng may mamaso, ay maaaring malipat sa ibang tao, kapag nahawakan din ang mga bagay na ito.

Kaya nga binansagan din itong “school disease” dahil mabilis itong kumakalat sa day care at eskwelahan, lalo kung humid at mainit, at masikip dahil crowded ang mga silid-aralan. Madikit ka lang, o gamitin ang nahawakan ng may bacteria, mahahawa na.

Kahit sino ay maaaring magkaron ng mamaso, lalo na ang mga bata mula edad 2 hanggang 5 taong gulang. Lahat ay maaaring mahawa, anumang edad, bata man o matanda.

Paano gamutin

Una sa lahat, kailangang masuri ng doktor ang sugat o impeksiyon para masigurong ito nga ay mamaso, o kung anuman ang bacteria na sanhi ng kondisyong ito.

Kailangang maalis ang mga “irritants”, dagdag ni Dr. Meru.

Kalinisan ang pangunahing paraan para ma-kontrol ang pagkalat ng impetigo. “Kung may mamaso ang bata, kailangang ma-disinfect at hugasan ang lahat ng gamit niya, at lahat ng nadikit sa kaniya tulad ng damit, kumot, unan, laruan, tuwalya, at iba pa,” payo ni Dr. Meru. Ang paligid ay dapat na mapanatiling malinis at walang mga insekto tulad ng langaw at ipis.

May mga topical at oral antibiotics na mabilis nakakatulong sa pagpapagaling ng mamaso sa loob lamang ng ilang araw (7-10 araw, kapag patuloy na ipinahid o ininom sa loob ng 5 hanggang 7 araw). Pagkatapos masuri ng doktor ang mamaso, siya lang ang makakapagbigay ng angkop na antibiotic o paggamot dito.

Kahit walang antibiotic, nawawala din ng kusa ang mamaso sa loob ng 2 hanggang 4 na linggo, may panganib nga lang ng komplikasyon kapag pinabayaang walang paggamot, ayon kay Dr. Meru.

Paraan ng paggamot:

  1. Linisin ng ilang beses ang apektadong bahagi ng katawan, gamit ang malinis na tubig at sabon (huwag gumamit ng sabon na matatapang ang pabango). Puwede ring tubig lang. Kapag malinis ang sugat, mas makakapasok ang gamot.
  2. Huwag kukuskusin! Lalo lang bubuka ang sugat.
  3. Patuyuin ang sugat sa pamamagitan ng pagdampi ng malinis na tuwalya. Ang tuwalyang ito ay para lamang sa batang may mamaso, at huwag ipapagamit sa iba. Labhan agad pagkatapos gamitin.
  4. Ipahid ang antibiotic o ointment, gamit ang cotton swabs—iwasan ang paggamit ng daliri na walang proteksiyon.

Kung topical antibiotic ang gamit, hindi na nakakahawa ang mamaso kapag wala nang nakikitang nana o pamamasa at tuyo na ito.

Kung oral antibiotic ang gamit, maghintay ng 24 hanggang 48 oras, at ito ay hindi na nakakahawa.

Kung paulit-ulit ang pagkakaron ng mamaso, ikunsulta ito sa doktor at kakailanganin ng mas mariing pagsusuri. Bukod sa mga lesions, ang isang potensiyal (ngunit bihira) na komplikasyon ay inflammation ng kidney.

Kung may nakitang dugo sa ihi, pagtaas ng presyon, pamamaga ng balat o mukha, ikunsulta kaagad sa doktor.

“Pinakasimple? Maghugas palagi ng kamay, at ituro ang habit na ito sa bata,” sabi ni Dr. Meru. Ito ang unang hakbang sa pagpigil ng pagkalat ng bacteria. Ang pagbabakuna, paggamit ng disinfectant, at tamang paglilinis ng katawan, simula na sa paghuhugas ng mga kamay ang pangunahing panlaban sa mga bacteria at malalang sakit tulad ng mamaso.

 

Basahin: Hand Foot and Mouth Disease (HFMD): Gabay para sa mga magulang

May katanungan tungkol sa pagpapalaki ng anak? Basahin ang mga artikulo o magtanong sa kapwa magulang sa aming app. I-download ang theAsianparent Community sa iOS o Android!

app info
get app banner